Γραμματείς και Φαρισαίοι

«Αλίμονο σας Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές». Με αυτή τη φράση ξεκίνησε ο Ιησούς τις επτά καταγγελίες του για τη θρησκευτική ηγεσία του Ισραήλ. Στη διδασκαλία του προειδοποιεί τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους για την επερχόμενη τιμωρία τους. 
Τους χαρακτήρισε υποκριτές και τους κατηγόρησε για ασυνέπεια λόγων και έργων. Οι Φαρισαίοι ήταν μια ομάδα ειδικών που εκπροσωπούσε τον Νόμο. Πιστοί και προσηλωμένοι, τηρούσαν αυστηρά τις παραδόσεις και τους τύπους. Οι αντιλήψεις τους ήταν πιο κοντά σε αυτές της Παλαιάς Διαθήκης, θεωρούσαν ότι είναι ανώτεροι από τους υπόλοιπους και ασκούσαν ισχυρή επιρροή στη κοινωνία του Ισραήλ. Οι Γραμματείς ήταν αυτοί που μελετούσαν τον Μωσαϊκό νόμο και τις γραφές. Έδιναν τρομερή προσοχή στις λεπτομέρειες της θρησκείας και για χάρη των συμφερόντων τους μπορούσαν να φτάσουν στα άκρα. Ήταν προσκολλημένοι στο δόγμα και δεν δέχονταν καμία μεταρρύθμιση. Φυσικά, η ερμηνεία των νόμων ήταν αποκλειστικότητά τους. 11136922_977814572237386_1378811090_n Ο Ιησούς κατήγγειλε την υποκριτική ζωή τους και κατέκρινε το γεγονός ότι έδιναν έμφαση στην τυπολατρία, ενώ ήταν διεφθαρμένοι, φιλάργυροι, εγωιστές και άπληστοι που ισχυρίζονταν ότι ο Ιησούς ήθελε να καταργήσει τον Μωσαϊκό νόμο. Η τρυφερότητα και η ευσπλαχνία του Ιησού προς τους αμαρτωλούς και τις πόρνες τους έκανε έξαλλους διότι τους θεωρούσαν ανάξιους και μιαρούς. Ο Ιησούς ζητούσε από τους ανθρώπους να είναι αληθινοί και γνήσιοι, τους μίλησε για τη σεμνότητα και τη συγχώρεση, περιφρόνησε την εξουσία και το χρήμα. Πρακτικά τα έβαζε με την κρατούσα τάξη που ήταν οι γραμματείς και οι φαρισαίοι. Τα πλήθη ακολουθούσαν τον Ιησού και τον υποδέχτηκαν στην Ιερουσαλήμ μετά «βαΐων και κλάδων», γεγονός που απειλούσε την αυθεντία των θρησκευτικών ηγετών. Προσπάθησαν να τον παγιδεύσουν μέσα από συζητήσεις και τον προκαλούσαν να αποδείξει τη θεϊκή του καταγωγή. Ο Ιησούς, σύμφωνα με τις γραφές, αποκάλυψε στο κοινό την υποκρισία των Φαρισαίων, λέγοντας ότι αμελούν τα βαθύτερα νοήματα του Νόμου. 11145977_977814568904053_1828173144_n Προειδοποίησε τους Ιουδαίους ότι οι ίδιοι δεν εφαρμόζουν αυτά που λένε. Τους παρομοίασε με «τάφους ασβεστωμένους που εξωτερικά μοιάζουν ωραίοι αλλά μέσα είναι γεμάτοι με νεκρά οστά και ακαθαρσίες». «Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές επειδή, καθαρίζετε το απ’ έξω μέρος του ποτηριού και του πιάτου, από μέσα όμως είναι γεμάτα αρπαγή και ακράτεια». Αυτά ήταν τα λόγια Του με τα οποία δημιουργούσε θανάσιμους εχθρούς. Έκτοτε η λέξη φαρισαίος σημαίνει υποκριτής. Φυσικά είναι αυτονόητο ότι ανάμεσα στους γραμματείς και στους φαρισαίους της εποχής θα υπήρχαν και ενάρετοι λειτουργοί, αλλά από τις γραφές προκύπτει ότι κατά κανόνα ήταν μια άρχουσα τάξη που λειτουργούσε για τα δικά της συμφέροντα και μόνο. Όπως γίνεται δηλαδή σε πολλές κοινωνίες, ανεξαρτήτως θρησκείας και χρονικής συγκυρίας. Τα επτά «ουαί» του Κυρίου προς τους φαρισαίους και τους γραμματείς είναι τα εξής 1. Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι κλείετε την βασιλείαν των ουρανών έμπροσθεν των ανθρώπων, επειδή σεις δεν εισέρχεσθε, ουδέ τους εισερχομένους αφήνετε να εισέλθωσιν’ . 2. Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι κατατρώγετε τας οικίας των χηρών, και τούτο επί προφάσει ότι κάμνετε μακράς προσευχάς, διά τούτο θέλετε λάβει μεγαλυτέραν καταδίκην. 3.Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι περιέρχεσθε την θάλασσαν και την ξηράν, διά να κάμητε ένα προσήλυτον, και όταν γίνη, κάμνετε αυτόν υιόν της γεέννης διπλότερον υμών. 4. Ουαί εις εσάς, οδηγοί τυφλοί, οι λέγοντες, Όστις ομώση εν τω ναώ, είναι ουδέν, όστις όμως ομώση εν τω χρυσώ του ναού, υποχρεούται. Μωροί και τυφλοί, διότι τις είναι μεγαλήτερος, ο χρυσός, ή ο ναός ο αγιάζων τον χρυσόν; Και, Όστις ομώση εν τω θυσιαστηρίω, είναι ουδέν, όστις όμως ομώση εν τω δώρω τω επάνω αυτού, υποχρεούται. Μωροί και τυφλοί, διότι τι είναι μεγαλήτερον, το δώρον ή το θυσιαστήριον το αγιάζον το δώρον; Ο ομόσας λοιπόν εν τω θυσιαστηρίω ομνύει εν αυτώ, και εν πάσι τοις επάνω αυτού. και ο ομόσας εν τω ναώ, ομνύει εν αυτώ, και εν τω κατοικούντι αυτόν. Και ο ομόσας εν τω ουρανώ, ομνύει εν τω θρόνω του Θεού, και εν τω καθημένω επάνω αυτού. 5. Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι αποδεκατίζετε το ηδύοσμον, και το άνηθον, και το κύμινον, και αφήκατε τα βαρύτερα του νόμου, την κρίσιν και τον έλεον και την πίστιν, ταύτα έπρεπε να πράττητε, και εκείνα να μη αφίνητε. Οδηγοί τυφλοί, οίτινες διϋλίζετε τον κώνωπα, την δε κάμηλον καταπίνετε. 6. Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί^ διότι καθαρίζετε το έξωθεν του ποτηρίου και του πινακίου, έσωθεν όμως γέμουσιν εξ αρπαγής και ακρασίας. Φαρισαίε τυφλέ, καθάρισον πρώτον το εντός του ποτηρίου και του πινακίου, διά να γείνη και το εκτός αυτών καθαρόν. Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί^ διότι παρομοιάζετε με τάφους ασβεστωμένους, οίτινες έξωθεν μεν φαίνονται ωραίοι, έσωθεν όμως γέμουσιν οστέων νεκρών, και πάσης ακαθαρσίας. Ούτω και σεις έξωθεν μεν φαίνεσθε εις τους ανθρώπους δίκαιοι, έσωθεν είσθε πλήρεις υποκρίσεως και ανομίας». 7.Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι οικοδομείτε τους τάφους των προφητών, και στολίζετε τα μνημεία των δικαίων, και λέγετε, Εάν ήμεθα εν ταις ημέραις των πατέρων ημών, δεν ηθέλομεν είσθαι συγκοινωνοί αυτών εν τω αίματι των προφητών. Ώστε μαρτυρείτε εις εαυτούς, ότι είσθε υιοί των φονευσάντων τους προφήτας….

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/pii-itan-i-grammatis-ke-i-farisei-tous-opious-katingile-orgismenos-o-iisous-oti-diilizoun-ton-konopa-ke-katapinoun-tin-kamila/

Ποιοι ήσαν οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι;

Ερώτηση: Ποιοι ήσαν οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι;

Απάντηση:
Τα ευαγγέλια αναφέρονται συχνά στους Σαδδουκαίους και στους Φαρισαίους, καθώς ο Ιησούς βρισκόταν σε συνεχή σύγκρουση μαζί τους. Οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι αποτελούσαν την ηγετική τάξη του Ισραήλ. Υπάρχουν πολλές ομοιότητες μεταξύ των δύο ομάδων αλλά και σημαντικές διαφορές.

Οι Σαδδουκαίοι: Κατά τη διάρκεια των χρόνων του Χριστού και της εποχής της Καινής Διαθήκης, οι Σαδδουκαίοι ήσαν οι αριστοκράτες. Ως επί το πλείστον ήσαν πλούσιοι και κατείχαν θέσεις εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων αυτές των επικεφαλής ιερέων και των αρχιερέων. Στο ηγετικό ιουδαϊκό Συνέδριο που λεγόταν Σανχεντρίν, οι Σαδδουκαίοι αποτελούσαν την πλειοψηφία στο σύνολο των 70 θέσεων. Εργάζονταν σκληρά προς διατήρηση της ειρήνης, συμφωνώντας με τις αποφάσεις της Ρώμης (ο Ισραήλ τελούσε υπό ρωμαϊκή κατοχή εκείνη την περίοδο), και φαινόταν πως τους ενδιέφερε περισσότερο η πολιτική παρά η θρησκεία. Καθώς προσαρμόζονταν στη Ρώμη, ήταν η ανώτερη και πλούσια κοινωνική τάξη. Οι σχέσεις τους με τον μέσο άνθρωπο δεν ήταν καλές και δεν απολάμβαναν την εκτίμηση του. Ο κοινός άνθρωπος σχετιζόταν καλύτερα με τους Φαρισαίους. Αν και η πλειοψηφία του Σανχεντρίν ήταν Σαδδουκαίοι, η ιστορία δείχνει πως τις περισσότερες φορές έπρεπε να πορευτούν με τις ιδέες της μειονότητας των Φαρισαίων, επειδή οι Φαρισαίοι ήσαν δημοφιλέστεροι στις μάζες.

Από θρησκευτική άποψη, οι Σαδδουκαίοι ήσαν περισσότερο συντηρητικοί σ’ έναν βασικό τομέα διδασκαλίας. Οι Φαρισαίοι πίστευαν πως οι προφορικές παραδόσεις είχαν το ίδιο κύρος με τον γραπτό λόγο του Θεού, ενώ οι Σαδδουκαίοι θεωρούσαν πως μόνο ο γραπτός λόγος πηγάζει από τον Θεό. Οι Σαδδουκαίοι διατηρούσαν την εξουσία του γραπτού λόγου του Θεού, ειδικά των βιβλίων του Μωυσή (Γένεση έως Δευτερονόμιο). Ενώ θα μπορούσε κάποιος να τους επαινέσει γι’ αυτό, οι δογματικές τους απόψεις σίγουρα δεν ήταν ιδανικές. Παρατίθεται παρακάτω ένας σύντομος κατάλογος πεποιθήσεων που κρατούσαν κι έρχονται σε αντίφαση με τις Γραφές:

1. Ήσαν υπερβολικά αυτόνομοι μέχρι του σημείου ν’ απορρίπτουν την ανάμιξη του Θεού στην καθημερινή μας ζωή.

2. Απέρριπταν κάθε ανάσταση νεκρών (Ματθαίος 22:23, Μάρκος 12:18-27, Πράξεις 23:8).

3. Απέρριπταν την ύπαρξη μετά θάνατον ζωής, πιστεύοντας πως η ψυχή χάνεται στον θάνατο και συνεπώς απέρριπταν κάθε τιμωρία ή ανταμοιβή μετά την επίγεια ζωή.

4. Απέρριπταν την ύπαρξη πνευματικού κόσμου, τουτέστιν, αγγέλων και δαιμόνων (Πράξεις 23:8).

Οι Σαδδουκαίοι ήταν αδιάφοροι απέναντι στον Χριστό μέχρι τη στιγμή που φοβήθηκαν πως μπορεί να προκαλέσει την αθέλητη γι’ αυτούς ρωμαϊκή προσοχή, κι όλο αυτό επειδή τους ενδιέφερε περισσότερο η πολιτική παρά η θρησκεία. Ήταν σ’ αυτό το σημείο που Σαδδουκαίοι και Φαρισαίοι ενώθηκαν και συνωμότησαν να θανατώσουν τον Ιησού (Ιωάννης 11:48-50, Μάρκος 14:53, 15:1). Έχουμε κι άλλες αναφορές στους Σαδδουκαίους, στις Πράξεις 4:1 και 5:17. Εμπλέκονται στον θάνατο του Ιακώβου, αδελφού του Ιωάννη, στις Πράξεις 12:1-2. Συνδέονται ακόμη με τον θάνατο του Ιακώβου, αδελφού του Ιησού, σύμφωνα με τον ιστορικό Ιώσηπο.

Οι Σαδδουκαίοι έπαυσαν να υπάρχουν το 70 μ.Χ. Από τη στιγμή που η ομάδα αυτή υπήρχε εξαιτίας των πολιτικών και ιερατικών δεσμών, οι Σαδδουκαίοι διαλύθηκαν όταν η Ρώμη κατέστρεψε την Ιερουσαλήμ και τον Ναό το 70 μ.Χ.

Οι Φαρισαίοι: Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους, οι Φαρισαίοι ως επί το πλείστον ήσαν επιχειρηματίες της μέσης τάξης και συνεπώς βρίσκονταν σ’ επαφή με τον μέσο άνθρωπο. Ο κόσμος τους εκτιμούσε πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τους Σαδδουκαίους. Αν και αποτελούσαν τη μειοψηφία του Σανχεντρίν και των ιερατικών θέσεων, φαίνεται πως έλεγχαν πολύ περισσότερο τις αποφάσεις του Συνεδρίου απ’ ό,τι οι Σαδδουκαίοι, διότι είχαν την υποστήριξη του κόσμου.

Από θρησκευτική άποψη, δέχονταν τον γραπτό λόγο ως θεόπνευστο. Στον καιρό της επίγειας διακονίας του Χριστού, ο λόγος του Θεού ήταν η γνωστή σε μας Παλαιά Διαθήκη. Θεωρούσαν όμως πως οι προφορικές παραδόσεις είχαν την ίδια εξουσία και προσπαθούσαν να υπερασπιστούν τη θέση αυτή λέγοντας πως το ζήτημα ανάγεται πίσω στον Μωυσή. Οι παραδόσεις αυτές ανέκυψαν στο πέρασμα των παρελθόντων αιώνων και προστίθεντο στον λόγο του Θεού, πράγμα απαγορευμένο (Δευτερονόμιο 4:2). Οι Φαρισαίοι επιζητούσαν την αυστηρή υπακοή σ’ αυτές τις παραδόσεις όπως και στην Παλαιά Διαθήκη. Είναι πολλά τα παραδείγματα που υπάρχουν στα ευαγγέλια όπου οι Φαρισαίοι μεταχειρίζονται τις παραδόσεις ως ισότιμες με τον λόγο του Θεού (Ματθαίος 9:14, 15:1-9, 23:5, 23:16, 23, Μάρκος 7:1-23, Λουκάς 11:42). Παρ’ όλ’ αυτά, παρέμειναν πιστοί στον λόγο του Θεού αναφορικά με άλλες σημαντικές διδαχές. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους, πίστευαν τα ακόλουθα:

1. Πίστευαν πως ο Θεός ελέγχει τα πάντα και πως οι ανθρώπινες αποφάσεις επίσης συμμετέχουν στη διαμόρφωση της ζωής κάθε ανθρώπου.

2. Πίστευαν στην ανάσταση των νεκρών (Πράξεις 23:6).

3. Πίστευαν στη μετά θάνατον ζωή με την ανάλογη ανταμοιβή και τιμωρία σε προσωπική βάση.

4. Πίστευαν στην ύπαρξη αγγέλων και δαιμόνων (Πράξεις 23:8).

Αν και οι Φαρισαίοι ήσαν αντίπαλοι των Σαδδουκαίων, κατάφεραν να παραμερίσουν τις διαφορές τους σε μια περίπτωση – τη δίκη του Χριστού. Σ’ αυτό το ζήτημα Σαδδουκαίοι και Φαρισαίοι ενώθηκαν για να καταδικάσουν σε θάνατο τον Χριστό (Μάρκος 14:53, 15:1, Ιωάννης 11:48-50).

Ενώ οι Σαδδουκαίοι έπαυσαν να υπάρχουν μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ, οι Φαρισαίοι που ενδιαφέρονταν για τη θρησκεία μάλλον παρά για την πολιτική, συνέχισαν να υπάρχουν. Στην πραγματικότητα οι Φαρισαίοι ήσαν ενάντιοι στην επανάσταση που προκάλεσε την καταστροφή της Ιερουσαλήμ, το 70 μ.Χ., και ήσαν οι πρώτοι που κατόπιν επιδίωξαν την ειρήνη με τους Ρωμαίους. Οι Φαρισαίοι, επίσης, ήσαν υπεύθυνοι για τη συλλογή της Μισνά, ένα σημαντικό κείμενο αναφορικά με τη συνέχιση του ιουδαϊσμού μετά την καταστροφή του Ναού.

Τόσο οι Φαρισαίοι όσο και οι Σαδδουκαίοι ελέγχθηκαν πολλές φορές από τον Ιησού. Το καλύτερο, ίσως, μάθημα που έχουμε να μάθουμε από τους Φαρισαίους και του Σαδδουκαίους, είναι να μην τους μοιάσουμε. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους, οφείλουμε να πιστεύουμε κάθε τι που λέει η Γραφή, συμπεριλαμβανομένων των θαυμάτων και της μετά θάνατον ζωής. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους, δεν πρέπει να θεωρούμε τις παραδόσεις ως να έχουν την ίδια εξουσία με τις Γραφές, και δεν πρέπει να επιτρέπουμε η σχέση μας με τον Θεό να καταλήγει σ’ έναν νομικίστικο κατάλογο κανόνων και τελετών.

English

Ποιοι ήσαν οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι;

Σαδδουκαίοι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Πήδηση στην πλοήγησηΠήδηση στην αναζήτηση

Τορά

Με τον όρο Σαδδουκαίοι (sedûqîm) εννοείται ένα από τα τρία κύρια ιουδαϊκά πολιτικά και θρησκευτικά κινήματα της περιόδου περ. 150 Π.Κ.Ε. και 70Εσσαίοι, Φαρισαίοι και Σαδδουκαίοι. Συντηρητικοί και ελιτιστές ως προς τη φύση τους επιθυμούσαν τη διατήρηση του ιερατικού τους αξιώματος παράλληλα με την ενσωμάτωση ελληνιστικών στοιχείων στη ζωή τους, κάτι για το οποίο συνάντησαν αντιθέσεις εκ μέρους των Φαρισαίων. Μαζί με τους Φαρισαίους διαμόρφωναν το Μεγάλο Σανχεντρίν, ένα είδος ανώτατου ιουδαϊκού δικαστηρίου 71 μελών, κύρια υπευθυνότητα του οποίου ήταν η ερμηνεία κοσμικών και θρησκευτικών νόμων[1]. Καθώς δεν έχουν επιβιώσει δικές τους γραπτές μαρτυρίες, το μεγαλύτερο τμήμα της γνώσης για το συγκεκριμένο κίνημα αντλείται από τις γραπτές μαρτυρίες του αντίπαλου κινήματος των Φαρισαίων. Εξαφανίστηκαν από το προσκήνιο κατά τον 1ο αιώνα, μετά την καταστροφή του δεύτερου Ναού.

Πίνακας περιεχομένων

Ετυμολογία

Το εβραϊκό όνομα Tsdoki, ενισχύει τον ισχυρισμό τους ότι ήταν ακόλουθοι των διδασκαλιών του Αρχιερέα Τσαντόκ, ο οποίος προφέρεται επίσης Ζαντόκ, (Σαδώκ εξελληνισμένο) εκείνου που έχρισε τον Σολομώντα βασιλέα κατά την περίοδο του πρώτου Ναού. Ο F. F. Bruce ισχυρίζεται ότι η συγκεκριμένη ερμηνεία είναι μάλλον απίθανη καθώς εισάγονται στην ιστορία ως υποστηρικτές των Ασμοναίων αρχιερέων. Με τη σειρά του υποθέτει ότι το όνομα Σαδουκαίοι (Εβρ. צַדּוּקִים) είναι εξεβραϊσμός της ελληνικής λέξης σύνδικοι δηλαδή μέλη του συμβουλίου, γεγονός που τους προσδίδει το χαρακτηριστικό γνώρισμα των συμβούλων των Ασμοναίων. Οι ίδιοι, ωστόσο, αυτοπροσδιορίζονταν με την εβραϊκή λέξη τζαντίκ צַדִּיק, δηλαδή «ενάρετος»[2].

Σύμφωνα με τη ραβινική παράδοση δεν ονομάστηκαν έτσι εξαιτίας του αρχιερέα Ζαντόκ, αλλά ενός άλλου Ζαντόκ -ιερέα πιθανώς- ο οποίος εναντιώθηκε στις διδασκαλίες του Αντίγονου της Σοκχώθ, αξιωματούχου της Ιουδαίας κατά τον 3ο αιώνα Π.Κ.Ε., προκατόχου της ραβινικής παράδοσης και θρυλούμενου ως σχετιζόμενου με την έναρξη του κινήματος[3].

Ιστορία

Οι Σαδδουκαίοι έγιναν κυρίαρχη ιερατική σέκτα κατά τη διάρκεια της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου της ιουδαϊκής ιστορίας. Η πολιτική χροιά της σέκτας ήλθε στην επιφάνεια επί αρχιερέα Υρκανού (135-105 Π.Κ.Ε.), ο οποίος φέρεται να προσχώρησε ή να ευνόησε τους Σαδδουκαίους, συνάπτοντας σχέσεις με τους ελληνιστές Ιουδαίους[4]. Υιοθέτησαν τις ελληνιστικές τάσεις των Ασμοναίων πριγκίπων, εναντιούμενοι έντονα για αυτό από τους Φαρισαίους, ή Χωριστικούς[5]. Υπό τον Αριστόβουλο Α’ (γιου του Υρκανού), και τον Αλέξανδρο Ιανναίο (Jannæus), τον άμεσο διάδοχο του Ιωάννη Υρκανού, η δύναμη των Σαδδουκαίων έφτασε στο απόγειό της. Παρά το γεγονός ότι η σέκτα των Φαρισαίων ευνοήθηκε επί βασιλείας Αλεξάνδρας Σαλώμης (76-67 Π.Κ.Ε.), οι Σαδδουκαίοι ξανακέρδισαν τη δύναμη και την επιρροή τους υπό τη βασιλεία του Αριστόβουλου Β’ (69-63 Π.Κ.Ε.), τον οποίο μάλιστα υποστήριξαν στις συγκρούσεις του με τον Υρκανό Β’ και τους Ρωμαίους.

Μετά την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ και την εκτέλεση αρκετών αρχηγών της κάστας από τον Πομπήιο και παρά το γεγονός ότι διατήρησαν την ιερατική τους ιδιότητα, η επίδρασή τους στα πολιτικά πράγματα μειώθηκε δραματικά, όχι μόνο εξαιτίας της πολιτικής του Ηρώδη του Ιδουμαίου στην καταγωγή, αλλά και εξαιτίας της πολιτικής των ρωμαίων επάρχων, που διόριζαν και έδιωχναν τους αρχιερείς κατά βούληση. Η ωφελιμιστική πρακτική των Σαδδουκαίων να προσδένονται στο άρμα των δυνατών από τη μία και η πατριωτική πολιτική των Φαρισαίων, από την άλλη, ευνόησε τη φαρισαϊκή σέκτα και τη χωριστική της πολιτική. Της προσέδωσε μεγάλη πολιτική και καθοδηγητική δύναμη σε βάθος, εκμηδενίζοντας παράλληλα τη δύναμη και τον λόγο ύπαρξης των Σαδδουκαίων[6].

Ιδεολογία

Εξαιτίας της έλλειψης, ακόμη και της προέλευσης των πηγών, δεν είναι δυνατή η συστηματική παράθεση των ιδεών των Σαδδουκαίων.

Απ’ ό,τι φαίνεται ωστόσο η θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στους Σαδδουκαίους και τους Φαρισαίους είναι η ερμηνεία του μωσαϊκού νόμου. Οι Σαδδουκαίοι δίδασκαν πως ο μόνος δρόμος για αληθώς ευσεβή συμπεριφορά ήταν η ζωή σύμφωνα με τις εντολές του γραπτού Νόμου και απέρριπταν τους φαρισαϊκούς νόμους ως μη καταγεγραμμένους στους νόμους του Μωυσή[7]. Οι Φαρισαίοι από την άλλη δίδασκαν ότι ο γραπτός Νόμος δόθηκε στους Ιουδαίους και ότι ήταν ελεύθεροι να τον ερμηνεύουν στο διηνεκές της αλλαγής του κόσμου από εποχής Μωυσέως. Συνεπώς η γραπτή Τορά όφειλε να συμπληρωθεί με μία προφορική Τορά, την ερμηνεία του γραπτού Νόμου από τους φαρισαίους ραββίνους, γεγονός που οι Σαδδουκαίοι θεωρούσαν σχεδόν βλασφημία[8].

Σε ραββινικά κείμενα κυρίως υπάρχουν συζητήσεις για τις διαφορές Σαδδουκαίων και Φαρισαίων, καθώς οι χριστιανοί συγγραφείς φαίνεται να γνωρίζουν πολύ λίγα πράγματα για τις διαφορές αυτών των δύο κινημάτων. Τα πρωιμότερα κείμενα είναι η Μισνά[9] και η Τοσεφτά[10]. Η Μισνά, που εκδόθηκε περί το 220, περιέχει αρκετά εδάφια, στα οποία οι Σαδδουκαίοι διαφωνούν με τους Φαρισαίους κυρίως σε θέματα αγνότητας. Ζητήματα αγνότητας εξετάζονται και στην Τοσεφτά που εκδόθηκε περί το 250. Ωστόσο, αρκετοί ερευνητές θεωρούν πως βασική διαφορά ανάμεσα στους Φαρισαίους και τους Σαδδουκαίους υπήρξε η απόρριψη εκ μέρους τους του προφορικού νόμου και οι κυριολεκτικές ερμηνείες του Νόμου[11].

Αναφορές για διαφορές μεταξύ Σαδδουκαίων και Φαρισαίων υπάρχουν επίσης σε τρεις πρώιμες μιντρασικές (ερμηνευτικές) συλλογές [12]. Ειδικότερα, σε ερμηνευτικό κείμενο (μιντράς) για το βιβλίο των Αριθμών που εκδόθηκε στο δεύτερο μισό του 3ου αιώνα και αναφέρεται στην περιφρόνηση των Σαδδουκαίων για την ερμηνεία των φαρισαίων ραββί στο ΓΧΒΧ. Σε άλλο ερμηνευτικό κείμενο του Δευτερονόμιου παραδίδεται μια ιστορία για σαδδουκαίο αρχιερέα, ο οποίος δεν έκαψε θυμίαμα την Ημέρα της Εξιλέωσης. Το βαβυλωνιακό Ταλμούδ επίσης περιέχει αναφορές για τους Σαδδουκαίους, ωστόσο εξαιτίας της εκτεταμένης λογοκρισίας που έχει υποστεί το παρόν έργο, oι αναφορές θεωρούνται αναξιόπιστες, καθώς η λέξη Σαδδουκαίος χρησιμοποιείται συχνά για αναφορές σε εθνικούς ή αιρετικούς[13].

Σε ό,τι αφορά στην κατηγορία της ελληνοποίησης και της διεκδίκησης πατριωτικού λόγου εκ μέρους των Φαρισαίων, το πρόβλημα της αξιοπιστίας των πηγών αντανακλάται εν μέρει στο γεγονός ότι οι απόψεις των ιστορικών διίστανται. Για παράδειγμα οι S. Baron[14] και W. R. Farmer[15] θεωρούν ότι οι Σαδδουκαίοι ήταν ιδιαίτερα εξελληνισμένοι, ενώ ο A.C. Sundberg[16]παραδίδει το ίδιο εξελληνισμένους τους Φαρισαίους με τους Σαδδουκαίους, θεωρώντας τους Σαδδουκαίους μάλιστα ως το πλέον εθνικιστικό κίνημα στην Ιουδαία. Η προβληματική των πηγών, ωστόσο, δε μας επιτρέπει επί του παρόντος ξεκάθαρη άποψη επί του θέματος[17].

Γενικά πάντως από τα κείμενα της Αγίας Γραφής οι Σαδδουκαίοι φέρονταν να ήταν προσκολλημένοι στο “γράμμα” του Νόμου, παραμελώντας την προφητική διδασκαλία, απορρίπτοντας την παράδοση και μη αποδεχόμενοι την αθανασία της ψυχής και την ανάσταση των νεκρών. Πίστευαν όμως στη Θεία Πρόνοια και στην ελευθερία της βούλησης, θεωρώντας τη Θρησκεία ως μέσον αλλά όχι ως σκοπό. Παρά ταύτα απέδιδαν ιδιαίτερη σημασία στη τυπολατρία των ιεροτελεστιών, εκείνων που ακολουθούσαν, θέτοντας ως κύριο σκοπό της ζωής τους την “ευζωία” και τις διασκεδάσεις.

Παραπομπές-σημειώσεις

Mitchell G. Bard «Pharisees, Sadducees, and Essenes» στο Jewish Virtual Library, ανάκτηση 16 Οκτωβρίου2008. Bruce F. F. 1969, New Testament History. Doubleday, Garden City, New York, 74. Βέβαια θα πρέπει εδώ να εντοπίσουμε ότι απλώς ο συγγραφέας συμπλέει με την άποψη εκκλησιαστικών πατέρων π.χ. του Επιφάνιου (Αιρ.. 1.14). Η σύγχρονη άποψη συνδέει τους Σαδδουκαίους με το Ζαντόκ. Louis Ginzberg, «ANTIGONUS OF SOKO» στο Jewish Encyclopedia, ανάκτηση 16 Οκτωβρίου, 2008 Κατόπιν ψευδούς καταμαρτύρησης του Ιούδα υιού του Γεδιδίμ (Judah ben Gedidim) μέλους του Σανχεντρίν ότι δεν μπορούσε να γίνει αρχιερέας ως υιός αιχμάλωτης, ο Υρκανός προσχώρησε στους Σαδδουκαίους, ανέστειλε όλους τους φαρισαϊκούς νόμους και επέβαλε ως ερμηνεία του Νόμου τις στερεότυπες κατά γράμμα ερμηνείες των Σαδδουκαίων. Βλ. επίσης Richard Gottheil – Meyer Kayserling, «HYRCANUS, JOHN (JOHANAN) I» στο Jewish Encyclopedia, ανάκτηση 16 Οκτωβρίου, 2008 Οπαδούς δηλ. χωριστικού κινήματος. Driscoll, J.F. (1912). «Sadducees», στο The Catholic Encyclopedia.Robert Appleton Company, New York, ανάκτηση 16 Οκτωβρίου, 2008 από New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/13323a.htm Βλ. Ιώσηπος Φλάβιος, Ιουδ. Αρχ.. 13 §297, και Ιουδ. Αρχ. 18 §17 όπου αναφέρει ότι οι Σαδδουκαίοι δεν τηρούσαν τίποτε άλλο από τον Νόμο. Jona Lendering «Sadducees» στο Livius, ανάκτηση 16 Οκτωβρίου, 2008. H Μισνάχ ή Μισνά (משנה, “επανάληψη”, από το ρήμα shanah שנה, ή “μελετώ και αναθεωρώ”) είναι μείζον έργο της ραββινικής λογοτεχνίας και ταυτόχρονα η πρώτη μεγάλη παράδοση σε γραπτή μορφή των ιουδαϊκών προφορικών παραδόσεων γνωστών ως προφορική Τορά. Συμπλήρωμα της Μισνά. Βλ. Bowker, J. 1973, Jesus and the Pharisees, Cambridge, 18, επίσης, Le Moyne S. Les Sadducceens, Paris, 1972, 378–79. Μιντράς (Εβραϊκά: מדרש, πληθ. μιντρασίμ, κυρ. επαναλαμβάνειν) είναι ο εβραϊκός όρος για τη συγκριτική ερμηνευτική μέθοδο βιβλικών κειμένων Le Moyne S. 1972, 97–99. Baron, S. 1952, A Social and Religious History of the Jews, Vol. 2, «Christian Era: The First Five Centuries», New York, 236 Farmer, W. R. 1956, Maccabees, Zealots, and Josephus, New York, 189. Sundberg, A.C. 1962, “Sadducees” στο The Interpreter’s Dictionary of the Bible, Vol 4, 160-163, Abingdon.

  1. Οι προαναφερόμενοι συγγραφείς παρατίθενται στο Porton Gary G., «Sadducees» Anchor Bible Dictionary vol V, 892–95.

Βιβλιογραφία

  • Baron S. 1952, «Christian Era: The First Five Centuries», A Social and Religious History of the Jews, Vol. 2, New York.
  • Bowker J. 1973, Jesus and the Pharisees, Cambridge.
  • Bruce F. F. 1969, New Testament History, Doubleday, Garden City, New York.
  • Farmer, W. R. 1956, Maccabees, Zealots, and Josephus, New York.
  • Le Moyne S. 1972, Les Sadducceens, Paris.
  • Porton Gary G., «Sadducees» στο Anchor Bible Dictionary, vol V, 892–95.
  • Sundberg, A.C. 1962, «Sadducees» στο The Interpreter’s Dictionary of the Bible, Vol 4, 160-163, Abingdon.

Δικτυακοί τόποι

Κατηγορία:

Σαδδουκαίοι – Βικιπαίδεια

Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη, από κείνον που θυσιάζει τη ζωή του για χάρη των φίλων του.

12Αυτή είναι η δική μου εντολή: να αγαπάτε ο ένας τον άλλο, όπως εγώ σας αγάπησα. 13Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη, από κείνον που θυσιάζει τη ζωή του για χάρη των φίλων του. 14Εσείς είστε φίλοι μου, αν κάνετε αυτά που εγώ σας παραγγέλλω. 15Δε σας ονομάζω πια δούλους, γιατί ο δούλος δεν ξέρει τι κάνει ο κύριός του. Σας ονομάζω φίλους, γιατί σας έκανα γνωστά όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου. 16Δε με διαλέξατε εσείς, αλλά εγώ σας διάλεξα και σας όρισα να πάτε και να καρποφορήσετε, κι ο καρπός σας να είναι μόνιμος. Ώστε ό,τι ζητήσετε από τον Πατέρα στο όνομά μου, να σας το δώσει. 17Αυτή την εντολή σας δίνω: να αγαπάτε ο ένας τον άλλο».

https://my.bible.com/el/bible/173/JHN.15.TGV

Οι άγγελοι στην Αποκάλυψη του Ιωάννη

https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/SOCTHEOL105/%CE%91%CE%93%CE%93%CE%95%CE%9B%CE%9F%CE%99%20%CE%91%CE%A0%CE%9F%CE%9A.%CE%A4%CE%95%CE%9B%CE%99%CE%9A%CE%9F.doc

Οι άγγελοι στην Αποκάλυψη του Ιωάννη1

Σ. ΔΕΣΠΟΤΗ Επικούρου Καθηγητή εκπα

Οι άγγελοι διαχρονικά και οικουμενικά είναι τα δημιουργήματα εκείνα που υπερβαίνουν τα δύο μεγέθη που κατεξοχήν εγκλωβίζουν τον άνθρωπο. το χώρο και το χρόνο. Η παρουσία τους γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ ουρανού (ακτίστου) και γης (κτιστού) και τα μηνύματά τους το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Συνεπώς κάθε έλευση ενός αγγέλου συνδέεται με μια έκπληξη και μια αποκάλυψη κρίσιμη για την ανθρώπινη ύπαρξη, ιδίως όταν αυτή αισθάνεται αδύναμη, εκτεθειμένη ή και απροστάτευτη στις δαιμονικές δυνάμεις του Κακού. Έτσι συνειδητοποιεί ότι δεν είναι έρμαιο της Ειμαρμένης αλλά ότι διαθέτει πολλούς και ισχυρούς παραστάτες και παρακλήτους (παρηγόρους και ταυτόχρονα συνηγόρους στο επουράνιο Δικαστήριο): Δεν είναι όλοι οι άγγελοι υπηρετικά πνεύματα που αποστέλλονται για να διακονούν εκείνους που πρόκειται να κληρονομήσουν σωτηρία; (Εβρ. 1, 14).

Υπό αυτήν την έννοια δεν εκπλήσσεται ο αναγνώστης τής κατεξοχήν Αποκάλυψης του Ιωάννη (Αποκ.) ή μάλλον του Ιησού Χριστού (όπως η ίδια τιτλοφορείται) όταν ήδη στον πρώτο στίχο διακρίνει τη μετοχή αγγέλου στη σήμανσή της στον Ιωάννη: Ἀποκάλυψις Ἰησοῦ χριστοῦ, ἣν ἔδωκεν αὐτῷ θεὸς δεῖξαι τοῖς δούλοις αὐτοῦ, ἃ δεῖ γενέσθαι ἐν τάχει, καὶ ἐσήμανεν ἀποστείλας διὰ τοῦ ἀγγέλου αὐτοῦ τῷ δούλῳ αὐτοῦ Ἰωάννῃ. Είναι ο ίδιος άγγελος που παρεμβαίνει και στον Επίλογο απεμπολώντας μάλιστα μετά βδελυγμίας την προσκύνηση του Ιωάννη ενώπιόν του: Και μου λέγει: Πρόσεξε μη! Είμαι δούλος όπως εσύ και των αδελφών σου των προφητών και αυτών που εφαρμόζουν τους λόγους αυτού του βιβλίου. Τον θεό προσκύνησε! (22, 8-9). Η μαρτυρία του Ιησού είναι το πνεύμα της προφητείας (19, 9-10).

Το στοιχείο αντιθέτως που εντυπωσιάζει τον αναγνώστη ή μάλλον ακροατή της Αποκ. (αφού αυτή είναι προορισμένη να γίνει αντικείμενο υπ-ακοής 1, 3) είναι ότι στο συγκεκριμένο προφητικό (και σίγουρα όχι χρησμοδοτικό) βιβλίο οι πρώτοι άγγελοι που συναντά δεν είναι τα γνωστά επουράνια αθάνατα όντα, αλλά άνθρωποι. Πρόκειται για την πρώτη αποκάλυψη του Ιησού Χριστού στην Αποκάλυψή Του (1, 12-20. πρβλ. 19, 11-16), όπου Αυτός δεν εμφανίζεται με την καλοκάγαθη φιγούρα τού γλυκύ στο πρόσωπο Ναζωραίου (όπως θέλουν οι χριστιανοί όλων των αιώνων να τον ταυτίζουν προκειμένου αυτάρκεις και ήσυχοι να απολαμβάνουν στον Κόσμο αυτό και την Ιστορία τον ύπνο του δικαίου «Ιωνά»!) αλλά με μια σουρεαλιστική εικόνα που αφυπνίζει και καταπλήττει («σοκάρει») ακόμη και τον ίδιο τον Ιωάννη (1, 17), αφού συνδυάζει στοιχεία από τον Προαιώνιο (τον Παλαιό των Ημερών) τού Δανιήλ (κεφ. 7. πρβλ. κεφ. 10), τον Αρχιερέα αλλά και τον πλανητάρχη Καίσαρα. Στην κραταιά δεξιά του χείρα, αυτός ο Υιός του Ανθρώπου δεν έχει τη ρομφαία (η οποία εκπορεύεται αντιθέτως από το στόμα Του σχετιζόμενη με τον λόγο Του) ούτε τους επτά πλανήτες (όπως συνέβαινε στα χαράγματα-νομίσματα της εποχής για να προπαγανδιστεί η παντοκρατορία του Αυτοκράτορα) αλλά κρατά(< κράτος 2, 1) επτά μυστηριώδεις αστέρες (1, 16) οι οποίοι ταυτίζονται με τους επτά αγγέλους (1, 20). Αυτό το γεγονός επαναλαμβάνεται μάλιστα άλλες δύο φορές (2, 1. 3, 1) και συνδυάζεται με την εικόνα ενός Παντοκράτορα όχι «στατικού» και ένθρονου, αλλά αενάως κινούμενου (περιπατοῦντος) ανάμεσα στις επτά ξεχωριστές «λυχνίες»-Εκκλησίες (που δεν συγκροτούν μια επτάφωτη λυχνία).

Αυτοί οι «αστέρες της Εκκλησίας» άγγελοι στο χέρι τού κατεξοχήν Αστέρα του λαμπρού του πρωινού (22, 16), όπως διαπιστώνεται στην πρώτη επτάδα της Αποκ. (που αποσκοπεί στην κάθαρση και στην προετοιμασία της Σύναξης για την αποκαλυπτική εμπειρία που έπεται), ταυτίζονται με τους προϊσταμένους Προφήτες που έχουν επωμιστεί τη διακονία (όχι απλώς να τελούν «Μυστήρια» αλλά) να μεταφέρουν το ριζοσπαστικό μήνυμα της μετάνοιας ενόψει της Παρουσίας του Ι. Χριστού καταρχάς στην Εκκλησία Του (πρβλ. Μαλ. 3, 1. Mκ. 1, 3 Ιωάννης Βαπτιστής). Ταυτόχρονα εκπροσωπούν και τις επτά μικρασιατικές «λυχνίες». Αυτοί οι άγγελοι δεν είναι άσαρκοι και άσπιλοι αλλά βρίσκονται σε μια διαρκή καθημερινή πάλη (α) με ένα αυτοθεοποιημένο πολιτικό σύστημα, το οποίο διά του Πλανητάρχη του περιθωριοποιεί και καταδιώκει όσους δεν το προσκυνούν με το κορμί και την ψυχή τους (18, 13), (β) με τα μέλη ενός «εκλεκτού» λαού που τους αφορίζουν και τους «καρφώνουν» (κυριολεκτικά και μεταφορικά) επειδή προβάλλουν έναν εξευτελισμένο αλλά και αναστημένο αντι-Μεσσία (που δεν εκπληρώνει τα εθνικά και ατομικά ιδεώδη της κυριαρχίας και της ηδονής) αλλά και (γ) με τους εντός της Εκκλησίας «πνευματικούς» χριστιανούς (τους Νικολαΐτες, τους οπαδούς του Βαλαάμ και της Ιεζάβελ. 2, 14. 20), οι οποίοι εν ονόματι της χριστιανικής ελευθερίας επιδιώκουν την «ομογενοποίηση» – το συμβιβασμό πάση θυσία με τον κόσμο χάριν της επιβίωσης.

Σε αυτούς τους επίγειους ένσαρκους αγγέλους απευθύνονται έπαινοι αλλά και κατηγορίες από τον Ιησού Χριστό και το Πνεύμα, όπως: Γνωρίζω καλά τα έργα σου και την εργώδη προσπάθεια που καταβάλλεις και την υπομονή σου και ότι δεν μπορείς να ανεχτείς τους κακούς και δοκίμασες αυτούς που αυτοαποκαλούνται απόστολοι αλλά δεν είναι και τους βρήκες κίβδηλους (ψεύτικους). Έχεις υπομονή και ανέχτηκες για το δικό μου Όνομα και δεν απέκαμες. Αλλά έχω εναντίον σου ότι λησμόνησες την αγάπη σου την πρώτη (πρβλ. Ιερ. 2, 2. Μτ. 24, 12). Να θυμάσαι λοιπόν από πού έπεσες και να μετανοήσεις και τα επιτελέσεις τα έργα που έκανες στην αρχή (2, 2-5) […] Αφυπνίσου ! (3, 1) […] Γνωρίζω καλά τα έργα σου και ότι δεν είσαι ούτε ψυχρός ούτε ζεστός. Θα έπρεπε να είσαι είτε ψυχρός είτε ζεστός. Έτσι θα σε κάνω εμετό από το στόμα μου. Διότι ισχυρίζεσαι: «είμαι πλούσιος και έχω αποκτήσει μεγάλη περιουσία και δεν έχω ανάγκη κανενός». Και δεν γνωρίζεις ότι είσαι ταλαίπωρος και ελεεινός και φτωχός και τυφλός και γυμνός (3, 15-17. πρβλ. 19, 8). Όπως δίκην επωδού (ρεφραίν) ακούγεται στο τέλος κάθε επιστολής, μόνον αυτός ο «άγγελος» που διαρκώς νικά (ὁ νικῶν. πρβλ. 21, 8) θα απολαύσει τη χαρά του Παραδείσου και θα δειπνεί αιώνια ένθρονος με το Νυμφίο του Άσματος και της Αποκ., τον Ι. Χριστό (3, 20-22. πρβλ. Άσμα 5, 2).

Υπάρχει κι άλλο ενα άλλο στοιχείο που εντυπωσιάζει στην Αποκ., όταν αυτή συγκριθεί κατεξοχήν με άλλες ψευδεπίγραφες Αποκαλύψεις. Αυτές κυκλοφορούνταν ευρέως σε εποχές Κρίσης, όπως ήταν και τα τέλη 1ου αι. μ.Χ. και απευθύνονταν σε μία ελίτ-«κλίκα» εκλεκτών, επιχειρώντας ταυτόχρονα να καθορίσουν επακριβώς το επερχόμενο τέλος του Κόσμου (νετετερμινισμός) με σκοπό να περιγράψουν σαδιστικά τα κολαστήρια των αμαρτωλών και να αυτοεπιβεβαιώσουν έτσι τη δική τους δικαίωση μέσω της εφαρμογής του Νόμου. Η Αποκ. εάν εξαιρέσει κάποιος τη μνεία του Μιχαήλ στο κεφ. 12, ούτε κατονομάζει αγγελικές ιεραρχίες, οι οποίες περιφρουρούν τους επτά ουρανούς μεταξύ της γης και του επουράνιου Ναού/ Παλατιού (πρβλ. Ανάβ. Ησαΐα), αφού ο Ιωάννης μεταβαίνει άμεσα στον (ένα) ουρανό (4, 1) καταδεικνύοντας έτσι και την αμεσότητα αλλά και διαύγεια με την οποία ο Θεός βλέπει τα ιστορικά δρώμενα και παρεμβαίνει σε αυτά, αλλά ούτε και τα ονόματα των τεσσάρων ζώων (4, 8) που περιβάλλουν τον μη επονομαζόμενο Ένθρονο και εκπροσωπούν το Σύμπαν μνημονεύει. Αντιθέτως, όπως ήδη επισημάνθηκε, δύο φορές απεμπολείται η προσκύνηση των αγγέλων, τη μία φορά από εκείνον που αποκαλύπτει την ταυτότητα της Pax Augusta ως Πόρνης και της Εκκλησίας ως Νύμφης (17, 1. 20, 9) και την δεύτερη από τον κομιστή της Αποκ. Εκτός μάλιστα των αγγέλων που στέκονται ενώπιον τού θρόνου και δοξολογούν τον Κύριο τον Θεό τον Παντοκράτορα και ιδιαίτερα το Αρνίο σε τρίτο ενικό με μεγαλειώδεις φωνές και ύμνους, στον επουράνιο Ναό κάθονται σε θρόνους και αναφέρονται με αμεσότητα σε δεύτερο ενικό στον Θεό οι είκοσι τέσσερεις πρεσβύτεροι που εκπροσωπούν την στρατευομένη και ταυτόχρονα θριαμβεύουσα Εκκλησία (4, 4-5. 10-11).

Ολόκληρο το εσχατολογικό δράμα που οδηγεί προοδευτικά τον ακροατή του στην κάθαρση, στο τέλος (= τελείωση) του Κόσμου που συμβολίζεται με μια καινούργια Πόλη (όχι απλώς με την επαναφορά του «χαμένου» Παραδείσου) και ένα γάμο, εκτυλίσσεται σε άμεση συνάφεια (διαδραστικότητα) με την Επουράνια Λατρεία (στην οποία συμμετέχει και η επίγεια Σύναξη). Δεν είναι τυχαίο ότι οι σφραγίδες του Βιβλίου, οι σάλπιγγες και οι φιάλες που χρησιμοποιούνται κλιμακωτά από τους αγγέλους ανά επτάδες (4+3) για να προσκαλέσουν σε μετάνοια την ανθρωπότητα (που διαχρονικά λατρεύει είδωλα, ιδεολογίες και πρόσωπα) πλήττοντας κατεξοχήν τη σατανική Τριάδα (το Δράκοντα και τα δύο Θηρία) που διαφθείρει-βιάζει και τα τρία μέρη του Σύμπαντος (11, 18), σχετίζονται άμεσα με τη θεία Λειτουργία. Σ’ αυτήν ακούγονται πολλές φορές απροσδιόριστες ηχηρές φωνές-κραυγές προερχόμενες από όλους εκείνους (αγγέλους, ανθρώπους και Κτίση) σε συνδυασμό με αστραπές και βροντές και σεισμό και χάλαζα μεγάλη για να αφυπνίσουν τους συμβιβασμένους, αφού ο Καιρός (ως Παρουσία και συνάμα ως ευκαιρία) είναι εγγύς!

Είναι πολύ χαρακτηριστικό το όραμα του Ιωάννη στο κεφ. 10 μετά το ξέσπασμα των δύο τελευταίων Ουαί (Αλλοίμονο). Έχει προηγηθεί στο κεφ. 9 κυριολεκτικά ένα «πανδαιμόνιο»: αντί του θυμιάματος τού επουρανίου Ναού από το φρέαρ της αβύσσου αναδύεται καπνός και αντί των επουράνιων ζώων προβάλλουν ποικιλόμορφα σατανικά όντα-«ακρίδες» με ουρές-σκορπιούς που βασανίζουν αλλά (δυστυχώς, όπως σημειώνει η Αποκ.. πρβλ. Ιώβ 3, 20—23) δεν σκοτώνουν. Έχουν μάλιστα και αρχηγό, ο οποίος ονομάζεται Αββαδών (= καταστροφέας. Ιώβ 28, 22) ή Απολλύων. Έπεται η «απελευθέρωση» αγγέλων τιμωρών οι οποίοι με 200 εκατ. τεθωρακισμένους ίππους-«χίμαιρες» επελαύνουν προκειμένου να σκοτωθεί το 1/3 της «πολιτισμένης» και όμως ειδωλολατρικής γης. Έχουν μάλιστα ως αφετηρία τον Ευφράτη, την πάντα «δαιμονική», απειλητική για την ισορροπία της Pax Augusta σκοταδιστική Ανατολή. Είναι ο Παράδεισος της Γενέσεως που μεταμορφώνεται σε κόλαση για όσους εξακολουθούν να λατρεύουν τα έργα των χεριών τους τα οποία ούτε μπορούν να βλέπουν, ούτε να ακούνε ούτε να περπατούν. Είναι αυτοί που δεν μετενόησαν για τους φόνους τους ούτε για τις μαγείες τους ούτε για την πορνεία τους ούτε για τις κλεψιές τους. Κι ενώ φαίνονται τα πάντα να καταρρέουν ενόψει της Δευτέρας Παρουσίας, εμφανίζεται ένας ισχυρός, κολοσσαίος στο μέγεθος άγγελος με χαρακτηριστικά θεϊκά να συμβολίζει ότι για όσους πιστεύουν σε Αυτόν που πραγματικά Υπάρχει και ζει (ὁ Ὤν), πάντα υπάρχει Σταθερά, Λόγος στο Σύμπαν. Τις επτά βροντές που εκτοξεύονται σε συνδυασμό με τη φωνή του, ο Ιωάννης παραδόξως διατάσσεται να μην τις καταγράψει. Κανείς εκτός από τον Θεό δεν έχει τη δυνατότητα πλήρως να αποκωδικοποιήσει το πότε και το πώς των τελικών Εσχάτων. Αυτό που πρέπει να κάνει ο μάρτυρας του Ιησού είναι να καταφάει το βιβλίο που εκείνος κρατά στη δεξιά του έστω αν αυτό είναι πικρό στην κοιλιά του (πρβλ. Ιεζ. 2, 8. 3, 1-3). Ακόμη και τη στιγμή που αισθάνεται ότι ήρθε το τέλος (χρόνος οὐκέτι ἔσται […] καὶ ἐτελέσθη τὸ μυστήριον τοῦ Θεοῦ), εκείνος πρέπει και πάλι να προφητέψει σε λαούς και σε έθνη, σε γλώσσες και βασιλείς πολλούς(10, 10).Η αποστολή της Εκκλησίας είναι έτι και έτι να ευ-αγγελίζεται τον Χριστό για να σωθεί ο κόσμος: Η μαρτυρία του Ιησού είναι το πνεύμα της προφητείας (19, 9-10). Είναι θαυμαστό ότι διά της σφαγής και της αναλήψεως των μαρτύρων (και όχι μόνον διά του Κηρύγματός τους) στο αμέσως επόμενο κεφ. 11 επιτυγχάνεται αυτό το οποίο δεν επιτεύχθηκε μέσω των πληγών των σαλπίγγων· η μετάνοια των ανθρώπων. Ενώ οι προφήτες πίστευαν ότι μόνο το 1/10 του Ισραήλ θα σωθεί (Αμ. 5, 3. πρβλ. Ησ. 6, 13), ο Ιωάννης σημειώνει ότι μόνο το 1/10 της Πόλης θα καταστραφεί (στ. 13)!

Είναι σαφές από τα ανωτέρω ότι η Αποκάλυψη ως γνήσια Προφητεία (όπως αυτοπροσδιορίζεται 1, 3. 22, 10) προσκαλεί όλους τους χριστιανούς αντί να αναλίσκονται σε νοσηρούς μυστικισμούς, οράματα, αγγελολατρίες (Κολ. 2, 8) και ΑντιΧριστολογίες, να γίνουν εκείνοι εξάγγελοι (= αγγελιοφόροι) στον κόσμο που τους περιβάλλει όχι της έλευσης του Θηρίου και μάλιστα σε συγκεκριμένη ημερομηνία, αλλά του αιώνιου Ευαγγελίου πού ακούγεται στο ζενίθ της Αποκ. σε συνδυασμό με ένα κρεσέντο φωνών αλλά και ενεργειών αγγελικών: φοβηθείτε/ σεβαστείτε και προσκυνείτε μόνον τον (πραγματικό) Κύριο (το εσφαγμένο Αρνίο και όχι το αυτοθεοποιημένο Θηρίο – Πλανητάρχη) και Αυτόν δοξολογήστε διότι έφθασε η ώρα της Κρίσεώς του και προσκυνήστε Αυτόν που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη και τη θάλασσα και τις πηγές των υδάτων (που διαφθείρουν τα μέλη της σατανικής τριάδας). Και άλλος δεύτερος άγγελος ακολούθησε λέγοντας: εάλω (έπεσε) η Βαβυλώνα η μεγάλη, η οποία πότισε τα έθνη από το μεθυστικό κρασί της πορνείας της (14, 7-8).Το πολιτικό σύστημα που αυτοδιαφημίζεται ως άτρωτο και αιώνιο, εμπορευόμενο ασύστολα τα σώματα και τις ψυχές των ανθρώπων (18, 13) προσφέροντας ως «αντίδωρο» μια εφήμερη ηδονή (μαζικό άρτο και θέαμα), έχει ημερομηνία λήξης αφού θα καταφαγωθεί, θα κατακαεί και θα κατεξευτελιστεί από τους ίδιους τους εραστές του (17, 16) οι οποίοι μαζί με τους «εμπόρους των εθνών» ξεσπούν στο κεφ. 18 στον «επιτάφιο θρήνο» της Πόρνης και των (κατ)αναλώσιμων αξιών της. Αυτός που συνιστά το Α και το Ω της ανθρώπινης Ιστορίας δεν είναι ο Υπεράνθρωπος (που εκπροσωπεί την αγάπη για δύναμη) αλλά ο Θεάνθρωπος (που σαρκώνει την αιώνια δύναμη της αγάπης και της θυσίας). Σε αυτόν ανήκει η λατρεία και η προσκύνηση που είναι εξαιρετικά τολμηρή αφού καθημερινά την προφέρουμε χωρίς να την εννοούμε: Ἔρχου Κύριε! (22, 20. ἐλθέτω ἡ βασιλεία Σου Μτ. 6, 10. Μαράνα θα Α’Κορ. 16, 22 πρβλ. Φύγε! Άσμα 8, 14).

1 Περισσότερες πληροφορίες για την ερμηνεία των χωρίων που επικαλείται το παρόν άρθρο βλ. Σ. Δεσπότη, Η Αποκάλυψη του Ιωάννη. Ερμηνευτική Προσέγγιση στο βιβλίο της Προφητείας. Τόμ. Α’ και Β’, Αθήνα: Άθως 2008.

Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον

Το Kατά Ιωάννην Ευαγγέλιον είναι το εκτενέστερο και θεολογικότερο Ευαγγέλιο από τα 4 της Καινής Διαθήκης. Μέσα από την ανάγνωσή του συμπεραίνεται πως συγγραφέας είναι ο ίδιος ο μαθητής και Απόστολος του Ιησού Χριστού. To ευαγγέλιό του κατά τον Κλήμη Αλεξανδρέα συνεγράφη τελευταίο από τα 4, προτρεπόμενος υπό «γνωρίμων αυτού». Ο ίδιος αναφέρει ότι ο λόγος συγγραφής του είναι «ίνα πιστεύσητε ότι ο Ιησούς εστίν ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, και ινα πιστεύσοντες ζωήν έχητε εν τω ονόματι αυτού[1]. Θεωρείται πως έχοντας γνώση των 3 άλλων Ευαγγελίων συνέγραψε εκτενέστερο ευαγγέλιο ώστε να τα συμπληρώσει. Κύρια αναφορά των Ευαγγελίων του ήταν η εκτενέστερη αλλά και θεολογικότερη ενασχόληση με τη δράση του Ιησού, με βάση την διδασκαλία του, ενώ καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια να τον αναδείξει τον της αληθείας αληθινό διδάσκαλο.

Πολλές έρευνες και διαμάχες έχουν διεξαχθεί για την αυθεντικότητα του ευαγγέλιου του Ιωάννου. Δηλαδή κατά πόσο ο ίδιος συνέγραψε το Ευαγγέλιο, αλλά και πότε τελικά συνεγράφη. Η συγγραφή πιθανότατα έλαβε μέρος στην Εφεσο.

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%AC_%CE%99%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CE%BD_%CE%95%CF%85%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%BD

Ο Ιησούς – το αληθινό κλήμα

1«Εγώ είμαι το αληθινό κλήμα, κι ο Πατέρας μου είναι ο αμπελουργός. 2Κάθε κληματόβεργα πάνω μου που δεν κάνει καρπό την κόβει· και κάθε κληματόβεργα που κάνει καρπό την κλαδεύει, για να καρποφορήσει περισσότερο. 3Εσείς είστε κιόλας κλαδεμένοι και καθαροί εξαιτίας των όσων σας έχω διδάξει. 4Μείνετε ενωμένοι μαζί μου· τότε θα ’μαι κι εγώ ενωμένος μαζί σας. Όπως η κληματόβεργα δεν μπορεί να καρποφορήσει από μόνη της, αν δεν είναι ενωμένη με το κλήμα, το ίδιο κι εσείς αν δε μείνετε ενωμένοι μαζί μου. 5Εγώ είμαι το κλήμα, εσείς οι κληματόβεργες. Εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου κι εγώ μαζί του, αυτός δίνει άφθονο καρπό, γιατί χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε. 6Αν κάποιος δεν μένει ενωμένος μαζί μου, θα τον πετάξουν έξω σαν την κληματόβεργα, και θα ξεραθεί. Τις βέργες αυτές τις μαζεύουν, τις ρίχνουν στη φωτιά, και καίγονται. 7Αν μείνετε ενωμένοι μαζί μου και τα λόγια μου μείνουν ζωντανά μέσα σας, ό,τι θελήσετε ζητήστε το και θα σας δοθεί. 8Μ’ αυτόν τον τρόπο φανερώνεται η δόξα του Πατέρα μου: Όταν εσείς δώσετε άφθονο καρπό κι αποδειχθείτε έτσι μαθητές μου».
Η εντολή της αγάπης
9«Όπως με αγάπησε ο Πατέρας, έτσι σας αγάπησα κι εγώ· μείνετε πιστοί στην αγάπη μου. 10Και θα μείνετε πιστοί στην αγάπη μου, αν τηρήσετε τις εντολές μου, όπως εγώ τήρησα τις εντολές του Πατέρα μου και γι’ αυτό μένω πιστός στην αγάπη του.
11»Σας τα είπα αυτά, ώστε η χαρά η δική μου να είναι μέσα σας, κι η χαρά σας να είναι ολοκληρωμένη. 12Αυτή είναι η δική μου εντολή: να αγαπάτε ο ένας τον άλλο, όπως εγώ σας αγάπησα. 13Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη, από κείνον που θυσιάζει τη ζωή του για χάρη των φίλων του. 14Εσείς είστε φίλοι μου, αν κάνετε αυτά που εγώ σας παραγγέλλω. 15Δε σας ονομάζω πια δούλους, γιατί ο δούλος δεν ξέρει τι κάνει ο κύριός του. Σας ονομάζω φίλους, γιατί σας έκανα γνωστά όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου. 16Δε με διαλέξατε εσείς, αλλά εγώ σας διάλεξα και σας όρισα να πάτε και να καρποφορήσετε, κι ο καρπός σας να είναι μόνιμος. Ώστε ό,τι ζητήσετε από τον Πατέρα στο όνομά μου, να σας το δώσει. 17Αυτή την εντολή σας δίνω: να αγαπάτε ο ένας τον άλλο».
Το μίσος του κόσμου
18«Αν σας μισεί ο κόσμος, να ξέρετε πως πριν από σας εμένα έχει μισήσει. 19Αν ανήκατε στον κόσμο, τότε ο κόσμος θα σας αγαπούσε σαν κάτι δικό του. Επειδή όμως δεν ανήκετε στον κόσμο, αφού εγώ σας διάλεξα και σας ξεχώρισα από τον κόσμο, γι’ αυτό σας μισεί ο κόσμος. 20Να θυμάστε το λόγο που σας είπα: δεν υπάρχει δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Αν εμένα καταδίωξαν, θα καταδιώξουν κι εσάς· αν εφάρμοσαν τα λόγια μου, θα εφαρμόσουν και τα δικά σας. 21Αλλά θα σας τα κάνουν όλα αυτά εξαιτίας μου, γιατί δεν ξέρουν αυτόν που με έστειλε. 22Αν δεν είχα έρθει και δεν τους είχα κηρύξει, δε θα είχαν αμαρτία. Τώρα όμως δεν έχουν καμιά δικαιολογία για την αμαρτία που διαπράττουν. 23Αυτός που μισεί εμένα, μισεί και τον Πατέρα μου. 24Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανείς άλλος δεν έκανε, δε θα είχαν αμαρτία. Τώρα όμως και τα έργα έχουν δει, και μας έχουν μισήσει κι εμένα και τον Πατέρα μου. 25Αλλά αυτό γίνεται για να εκπληρωθεί ο λόγος που είναι γραμμένος στο νόμο τους: με μίσησαν χωρίς καμιά αιτία.
26»Όταν έρθει ο Παράκλητος, που θα σας τον στείλω εγώ από τον Πατέρα, το Πνεύμα της Αλήθειας, που εκπορεύεται από τον Πατέρα, αυτός θα ερμηνεύσει την αποστολή μου. 27Αλλά κι εσείς θα δώσετε μαρτυρία για μένα, γιατί εξαρχής είστε μαζί μου».

Η ειρήνη του Θεού

Ο Ιησούς είναι η οδός που οδηγεί στον Πατέρα
1«Μην ταράζεται η καρδιά σας· να ’χετε πίστη στο Θεό, να ’χετε πίστη και σ’ εμένα. 2Στο σπίτι του Πατέρα μου υπάρχουν πολλοί τόποι διαμονής· αν δεν υπήρχαν, θα σας το ’λεγα. Εγώ πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο. 3Κι όταν πάω και σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα ’ρθώ και θα σας πάρω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε κι εσείς. 4Ξέρετε, βέβαια, και πού πηγαίνω και την οδό που οδηγεί εκεί».
5«Κύριε», του λέει ο Θωμάς, «δεν ξέρουμε πού πηγαίνεις· πώς λοιπόν μπορούμε να ξέρουμε την οδό που οδηγεί εκεί;» 6Ο Ιησούς του απάντησε: «Εγώ είμαι η οδός, η αλήθεια και η ζωή· κανείς δεν πηγαίνει στον Πατέρα παρά μόνο αν περάσει από μένα. 7Αν με είχατε γνωρίσει, θα είχατε γνωρίσει και τον Πατέρα μου. Αλλά κι από τώρα τον γνωρίζετε και τον έχετε δει».
8«Κύριε», του λέει ο Φίλιππος, «δείξε μας τον Πατέρα, κι αυτό μας αρκεί». 9Του λέει ο Ιησούς: «Τόσον καιρό είμαι μαζί σας, Φίλιππε, και δε μ’ έχεις γνωρίσει; Αυτός που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα. Πώς μπορείς εσύ να λες “δείξε μας τον Πατέρα”; 10Δεν πιστεύεις πως εγώ είμαι αχώριστος από τον Πατέρα, κι ο Πατέρας από μένα; Τα λόγια που σας λέω εγώ, δεν τα λέω από μόνος μου· κι ο Πατέρας, που είναι ένα μ’ εμένα, αυτός πραγματοποιεί τα έργα. 11Πιστέψτε με ότι εγώ είμαι αχώριστος από τον Πατέρα, κι ο Πατέρας από μένα· αν πάλι δεν πιστεύετε στο λόγο μου, πιστέψτε εξαιτίας των ίδιων των έργων.
12»Σας βεβαιώνω πως αυτός που πιστεύει σ’ εμένα, θα κάνει κι εκείνος τα ίδια έργα που κάνω εγώ και μάλιστα ακόμη μεγαλύτερα απ’ αυτά, γιατί εγώ πηγαίνω κοντά στον Πατέρα. 13Κι ό,τι ζητήσετε στο όνομά μου, θα το κάνω, ώστε η δόξα του Πατέρα να φανερωθεί μέσω του Υιού. 14Αν ζητήσετε κάτι στο όνομά μου, εγώ θα το πραγματοποιήσω».
Ο Ιησούς υπόσχεται ότι θα στείλει το Πνεύμα
15«Αν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου. 16Κι εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα να σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της Αλήθειας, ώστε να είναι για πάντα μαζί σας. 17Το Πνεύμα αυτό δεν μπορεί να το δεχτεί ο κόσμος, γιατί ούτε το διακρίνει ούτε το γνωρίζει· εσείς το γνωρίζετε, γιατί μένει κοντά σας και θα υπάρχει μέσα σας. 18Δε θα σας αφήσω ορφανούς· θα ξανάρθω κοντά σας. 19Σε λίγο ο κόσμος δεν θα με βλέπει πια, εσείς όμως θα με βλέπετε, γιατί εγώ εξακολουθώ να ζω· το ίδιο κι εσείς θα ζείτε. 20Όταν έρθει εκείνη η μέρα, θα το καταλάβετε ότι εγώ είμαι αχώριστος από τον Πατέρα, κι εσείς από μένα, κι εγώ από σας. 21Εκείνος που κρατάει τις εντολές μου και τις εκτελεί, αυτός με αγαπάει· κι αυτός που με αγαπάει θ’ αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, κι εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου».
22«Κύριε», του λέει ο Ιούδας, όχι ο Ισκαριώτης, «γιατί θα φανερώσεις τον εαυτό σου σ’ εμάς κι όχι στον κόσμο;» 23«Όποιος με αγαπάει», του αποκρίθηκε ο Ιησούς, «θα τηρήσει το λόγο μου. Κι ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και θα έρθουμε σ’ αυτόν και θα κατοικήσουμε μαζί του. 24Αυτός που δε με αγαπάει δεν ακολουθεί τα λόγια μου. Τα λόγια όμως που ακούτε δεν προέρχονται από μένα, αλλά από τον Πατέρα που μ’ έστειλε.
25»Αυτά σας τα δίδαξα όλον αυτό τον καιρό που βρίσκομαι κοντά σας. 26Αλλά το Πνεύμα το Άγιο, ο Παράκλητος, που θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα φέρει στη μνήμη σας όλα όσα σας έχω πει εγώ».
Η ειρήνη του Θεού
27«Φεύγω και σας αφήνω την ειρήνη. Τη δική μου ειρήνη σας δίνω. Δε σας τη δίνω όπως τη δίνει ο κόσμος. Μην ανησυχείτε και μη δειλιάζετε. 28Ακούσατε αυτό που σας είπα: “φεύγω, αλλά θα ξανάρθω κοντά σας”. Αν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν που σας είπα ότι πηγαίνω στον Πατέρα, γιατί ο Πατέρας είναι ανώτερος από μένα. 29Σας τα είπα αυτά τώρα, πριν γίνουν, ώστε, όταν τα δείτε να γίνονται, να πιστέψετε. 30Δε θα μιλήσω πια για πολύ μαζί σας, γιατί ο κυρίαρχος αυτού του κόσμου έρχεται να με θανατώσει, αν και δεν έχει πάνω μου καμιά εξουσία. 31Ο κόσμος όμως πρέπει ν’ αναγνωρίσει ότι αγαπώ τον Πατέρα και πεθαίνοντας κάνω αυτό που ήταν η εντολή του.
»Και τώρα σηκωθείτε. Ας φύγουμε από ’δω».

https://my.bible.com/el/bible/173/JHN.14.TGV

Voltaire Foundation

A collaborative blog for those interested in the Enlightenment

μεθ' ἡμῶν γενοῦ

εικόνες από μία περιδιάβαση κάποιου ανθρωπάκου μέσα στον πανδαμάτορα χρόνο

Temporal Imprints

working against time

Zillah Eisenstein

My writings, thoughts, and activism.

Radhika Desai

Publication of academic and additional works by Radhika Desai

COMMUNIST PARTY OF MAINE

People and Planet Before Profits

Παιδείας Εγκώμιον

εκπαίδευση, μόρφωση, πολιτισμός, κοινωνία, επιστήμη, πολιτική, βιβλία

The Persistence Of This Illusion Is Astonishing

The Illusion is the media and how deeply implanted in your head it has become

The Empyrean Trail

"There is no royal road to science, and only those who do not dread the fatiguing climb of its steep paths have a chance of gaining its luminous summits."-Karl Marx

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Γελοιογραφίες

ΤΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΔΕΝ ΠΕΡΝΟΥΝ

Είδα, διάβασα, άκουσα, θυμήθηκα, ξέχασα. Θυμήθηκα επειδή ξέχασα. Κι εδώ ξεχνώ ξανά.

Legal Form

A Forum for Marxist Analysis and Critique

Marx’s Capital

Reading Marx’s Capital

Redline

marxist, rational, science, free speech

Senselogic

Cengiz Erdem

Βιομόνοια

Η φύση διαθέτει τις απαντήσεις και όχι μόνο...

BUSCANDO LA KALLE!!

Informativo de prisionerxs subversivxs y anarquistas en lucha en las cárceles chilenas.

Tierra & territorio - APIIDTT

La Asamblea de los Pueblos Indígenas del Istmo en Defensa de la Tierra y el Territorio - APIIDTT, somos una organización comunitaria de base integrada por asambleas y autoridades; indígenas, tradicionales y agrarias, asambleas en resistencia civil, colectiv@s y cooperativas indígenas de la región del Istmo de Tehuantepec, Oaxaca, México.

The Civil Fleet

Solidarity is not a crime

"Μαύρο & Κόκκινο"

Συλλογικότητα για τον Κοινωνικό Αναρχισμό

Το blog μου

A fine WordPress.com site

Girl Meets Bug

Edible Insects: the Eco-Logical Alternative

occasional links & commentary

on economics, culture and society

Υλικό Φυσικής - Χημείας

Υλικό και συζητήσεις από την Ning.

thecuriousastronomer

Life, the Universe, and everything

Derry Anarchist Black Cross

Solidarity is a weapon!

Anne Bonny Pirate

Climate, Gender, Politics, Resistance

Tierra y Libertad

Αγώνες για τη Γη και την Ελευθερία

Alexander Bogdanov Library

(Project of the Historical Materialism Series at Brill)

Izak Novák

Marxism & Geopolitical Analysis

Design a site like this with WordPress.com
Get started